DakshTimes News Network
महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले राज्यस्तरीय गुणवंत शिक्षक पुरस्काराने गौरव; गेनबा सोपानराव मोझे प्रशालेच्या शिरपेचात मानाचा तुरा
काशिनाथ शिंदे
शिक्षक हा केवळ ज्ञान देणारा नसतो, तर तो विद्यार्थ्यांच्या जीवनाला दिशा देणारा, विचारांना चालना देणारा आणि भावी पिढी घडवणारा मार्गदर्शक असतो. इतिहास विषयाची गोडी विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करून महाराष्ट्राच्या वैभवशाली ऐतिहासिक वारशाची ओळख नव्या पिढीला करून देणारे गेनबा सोपानराव मोझे माध्यमिक व उच्च माध्यमिक प्रशालेचे सहशिक्षक मा. श्री. संभाजी बो-हाडे सर यांना महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले राज्यस्तरीय गुणवंत शिक्षक पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. त्यांच्या शैक्षणिक कार्याचा गौरव करणारा हा सन्मान प्रशालेसह समस्त शिक्षकवर्गासाठी अभिमानाची बाब ठरला आहे.
महात्मा फुले इतिहास अकादमी, राष्ट्रसेवा समूह, गिरीप्रेमी महाराष्ट्र ग्रुप आणि रयत प्रकाशन यांच्या वतीने आयोजित राज्यस्तरीय गुणवंत शिक्षक पुरस्कार सोहळ्यात महाराष्ट्र राज्य विधान परिषदेचे सभापती प्रा. राम शिंदे यांच्या शुभहस्ते बो-हाडे सर यांना पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. पुण्यातील सेनापती बापट रस्त्यावरील सारथी प्रेक्षागृहात झालेल्या या सोहळ्याला इतिहास संशोधक, वक्ते, लेखक व विचारवंत डॉ. श्रीमंत कोकाटे, स्वागताध्यक्ष प्रमोद आप्पा देशमुख, प्रसिद्ध उद्योजक रामदास माने, यशोदा ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूटचे अध्यक्ष प्रा. दशरथ सगरे, गिरीप्रेमीचे संस्थापक अध्यक्ष रवी दादा ढमढेरे, उद्योजक जालिंदर कातकडे आणि राष्ट्रसेवा समूहाचे अध्यक्ष राहुल पोकळे यांच्यासह विविध क्षेत्रांतील मान्यवर उपस्थित होते.
खेडेगावातून सुरू झालेला प्रेरणादायी प्रवास
पुण्याजवळील एका छोट्याशा खेडेगावातून शिक्षण पूर्ण करून नोकरीच्या शोधात पुण्यात आलेल्या संभाजी बो-हाडे सर यांनी गेनबा सोपानराव मोझे संस्थेत सहशिक्षक म्हणून आपल्या शैक्षणिक कारकिर्दीला सुरुवात केली. मात्र, शिक्षक म्हणून केवळ नोकरी करणे एवढ्यापुरती त्यांनी आपली भूमिका मर्यादित ठेवली नाही. विद्यार्थ्यांना ज्ञान देणे, त्यांच्यात जिज्ञासा निर्माण करणे, त्यांच्या सुप्त क्षमतांना योग्य दिशा देणे आणि इतिहासाच्या समृद्ध वारशाची जाणीव करून देणे, हे त्यांनी आपल्या अध्यापनाचे ध्येय बनवले.
इतिहास हा केवळ पाठ्यपुस्तकातील घटना, सनावळ्या आणि व्यक्तींची माहिती नसून तो समाजाच्या अस्मितेचा, संस्कृतीचा आणि प्रेरणादायी परंपरेचा जिवंत दस्तऐवज आहे, ही जाणीव ते विद्यार्थ्यांमध्ये रुजवतात. इतिहास प्रज्ञाशोध परीक्षा आणि भूगोल प्रज्ञाशोध परीक्षा यांसारख्या उपक्रमांतून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना विषयाचे सखोल आकलन, अभ्यासाची गोडी आणि स्पर्धात्मक परीक्षांची तयारी यांवर ते विशेष भर देतात.
त्यांच्या अध्यापनामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षेत यश मिळविण्यासाठी आवश्यक असलेले ज्ञानच मिळत नाही, तर स्वतंत्र विचार करण्याची, प्रश्न विचारण्याची आणि शिकलेल्या ज्ञानाचा वास्तवाशी संबंध जोडण्याची प्रेरणाही मिळते.
गड-किल्ल्यांच्या माध्यमातून इतिहासाचा जिवंत अनुभव
संभाजी बो-हाडे सर यांच्या अध्यापनातील आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे विद्यार्थ्यांना ऐतिहासिक स्थळांची प्रत्यक्ष ओळख करून देण्याची त्यांची धडपड. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा देदीप्यमान वारसा आणि महाराष्ट्रातील गड-किल्ल्यांचे ऐतिहासिक महत्त्व विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी ते विशेष प्रयत्न करतात.
स्वतः गिरीदुर्ग भ्रमंती करून ऐतिहासिक स्थळांचा अभ्यास करणे, त्यातून अनुभव मिळवणे आणि त्या अनुभवांच्या आधारे विद्यार्थ्यांना इतिहास समजावून सांगणे, हा त्यांच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग आहे. त्यांच्या दृष्टीने गड-किल्ले म्हणजे केवळ दगड-मातीच्या वास्तू नसून शौर्य, दूरदृष्टी, स्वराज्यनिष्ठा आणि संघर्षशीलतेचे प्रेरणास्थान आहेत.
प्रत्यक्ष अनुभवातून इतिहास समजून घेण्याची संधी मिळाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना ऐतिहासिक घटनांचे महत्त्व अधिक प्रभावीपणे समजते. त्यातून महाराष्ट्राच्या गौरवशाली परंपरेविषयी अभिमान निर्माण होतो आणि ऐतिहासिक वारशाच्या जतनाची जाणीवही विकसित होते.
शांत स्वभाव, अभ्यासपूर्ण अध्यापन आणि विद्यार्थ्यांप्रती समर्पण
सखोल विषयज्ञान, अभ्यासपूर्ण व्याख्याने, प्रचंड मेहनत करण्याची तयारी आणि विद्यार्थ्यांशी सहज संवाद साधण्याची क्षमता ही बो-हाडे सर यांच्या कार्याची वैशिष्ट्ये आहेत. मनमिळाऊ स्वभाव, शांत व मितभाषी व्यक्तिमत्त्व आणि प्रत्येक कामाकडे अभ्यासपूर्ण दृष्टिकोनातून पाहण्याची वृत्ती यांमुळे त्यांनी सहकारी शिक्षकांमध्येही आदराचे स्थान निर्माण केले आहे.
अनेक वर्षांच्या शैक्षणिक प्रवासात त्यांनी कार्यातील सातत्य, विषयाप्रती निष्ठा आणि विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठीची तळमळ जपली आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये असलेली त्यांची लोकप्रियता ही त्यांच्या अध्यापनातील आत्मीयतेची आणि प्रभावी मार्गदर्शनाची साक्ष आहे.
प्रसिद्धीच्या झगमगाटापेक्षा कामातून स्वतःची ओळख निर्माण करण्यावर त्यांचा भर राहिला आहे. विद्यार्थ्यांची जडणघडण, ज्ञानाचा प्रसार आणि नव्या पिढीला सक्षम बनवणे यांनाच त्यांनी नेहमी प्राधान्य दिले. शिक्षक म्हणून त्यांची ही कार्यनिष्ठा इतरांसाठीही प्रेरणादायी आहे.
पुरस्काराने कार्याचा यथोचित गौरव
महात्मा फुले आणि क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या नावाने प्रदान होणारा राज्यस्तरीय गुणवंत शिक्षक पुरस्कार हा ज्ञान, समता, शिक्षणनिष्ठा आणि समाजप्रबोधनाच्या मूल्यांचा गौरव करणारा सन्मान आहे. या पुरस्कारामुळे संभाजी बो-हाडे सर यांच्या शैक्षणिक कार्याला योग्य दखल मिळाली असून त्यांच्या पुढील वाटचालीसाठी नवी प्रेरणा मिळाली आहे.
इतिहास विषयाची आवड विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करणे, महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वारशाची ओळख करून देणे आणि अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांना सक्षम बनवणे, या त्यांच्या कार्याचा हा सन्मान आहे. त्यांच्या कर्तृत्वामुळे गेनबा सोपानराव मोझे माध्यमिक व उच्च माध्यमिक प्रशालेच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.
मा. श्री. संभाजी बो-हाडे सर यांचे या मानाच्या पुरस्काराबद्दल मनःपूर्वक अभिनंदन! त्यांच्या हातून विद्यार्थ्यांची जडणघडण, इतिहासाचा प्रसार, महाराष्ट्राच्या ऐतिहासिक वारशाची जपणूक आणि समाजाभिमुख शैक्षणिक कार्य असेच निरंतर घडत राहो. त्यांच्या ज्ञानाचा, अनुभवाचा आणि कार्यनिष्ठेचा लाभ भावी पिढ्यांना मिळत राहो, हीच सदिच्छा.
